Poród u suki: kojec porodowy, przebieg porodu i kiedy dzwonić do weterynarza

Poród to moment, na który hodowca czeka od dnia krycia. Większość suk rodzi sama i bez komplikacji, a rola człowieka sprowadza się do obserwacji, spokoju i dobrych notatek. Żeby jednak spokojnie obserwować, trzeba wcześniej wiedzieć, co jest normą, a co już nie. Ten poradnik przeprowadzi Cię przez przygotowania, trzy etapy porodu i pierwsze doby po nim.

Kiedy spodziewać się porodu

Ciąża u suki trwa około 63 dni od owulacji. Liczona od dnia krycia może wynosić orientacyjnie od 58 do 68 dni, bo plemniki przeżywają w drogach rodnych kilka dni. Jeśli termin owulacji potwierdzono badaniem progesteronu, przewidywana data porodu jest znacznie dokładniejsza.

Warto omówić z weterynarzem badania w drugiej połowie ciąży. USG pozwala ocenić żywotność płodów. Zdjęcie RTG wykonane pod koniec ciąży, gdy kośćce płodów są już widoczne, pomaga policzyć szczenięta.

Kojec porodowy – jak go przygotować

Kojec postaw na 1–2 tygodnie przed terminem. Suka powinna się do niego przyzwyczaić, spać w nim i traktować go jak swoje miejsce. Wybierz ciche, ciepłe pomieszczenie bez przeciągów.

• Wielkość – suka musi swobodnie leżeć na boku z wyciągniętymi łapami, a jeszcze zostaje miejsce dla szczeniąt.
• Ścianki – na tyle wysokie, by szczenięta nie wypadły, z jednym niższym wejściem dla matki.
• Listwy przeciwprzygnieceniowe – poprzeczki wzdłuż ścianek, kilka centymetrów nad podłogą. Chronią szczenięta przed przygnieceniem, gdy suka kładzie się przy ścianie.
• Podłoże – łatwe do prania i wymiany: podkłady chłonne, ręczniki, a później posłanie, które nie zsuwa się pod łapami.
• Ciepło – noworodki nie regulują same temperatury ciała. Dogrzewaj tylko część kojca, np. matą grzewczą lub lampą zawieszoną bezpiecznie wysoko, tak by szczenięta mogły odejść w chłodniejsze miejsce. W kolejnych tygodniach stopniowo obniżaj temperaturę.

Wyprawka porodowa hodowcy

Przygotuj wszystko kilka dni wcześniej i trzymaj w jednym pudełku przy kojcu.

• numer telefonu do swojego weterynarza i do najbliższej całodobowej lecznicy, sprawdzony dojazd i transport,
• termometr, czyste ręczniki, rękawiczki jednorazowe,
• waga kuchenna z dokładnością do grama,
• czyste nożyczki i nici, gdyby pępowina krwawiła lub wymagała podwiązania – sposób postępowania omów wcześniej z lekarzem,
• środek do odkażania pępków zalecony przez weterynarza,
• mały ogrzewany pojemnik na szczenięta na wypadek wyjazdu do lecznicy,
• notes lub telefon do zapisywania godzin, wag i uwag.

Zwiastuny porodu

Od mniej więcej 55.–58. dnia od krycia mierz suce temperaturę w odbycie dwa–trzy razy dziennie, o stałych porach. Typowym zwiastunem jest wyraźny spadek temperatury, zwykle poniżej około 37,5°C. Najczęściej poród zaczyna się w ciągu około doby od tego spadku. Nie u każdej suki jest on wyraźny.

Inne typowe sygnały to niepokój, wymoszczanie legowiska, utrata apetytu, a czasem wymioty.

Trzy etapy porodu

Etap pierwszy – przygotowawczy

Szyjka macicy się rozwiera, a skurcze nie są jeszcze widoczne z zewnątrz. Suka dyszy, drży, krąży, kopie w posłaniu, często szuka bliskości właściciela. Ten etap trwa zwykle od kilku do kilkunastu godzin, a u pierwiastek bywa dłuższy.

Zapewnij spokój i przyciemnione światło. Wyprowadzaj sukę na smyczy, bo w tym czasie potrafi urodzić szczenię w ogrodzie.

Etap drugi – wypieranie szczeniąt

Pojawiają się widoczne, silne skurcze i parcie. Często najpierw wychodzi pęcherz płodowy. Szczenięta rodzą się główką albo tylnymi łapami do przodu – oba ułożenia są u psów normalne.

Odstępy między szczeniętami są bardzo różne. Często wynoszą od kilkunastu minut do około godziny, a czasem suka robi dłuższą przerwę i odpoczywa bez parcia. Zapisuj godzinę każdego szczenięcia – te notatki są bezcenne, jeśli trzeba będzie zadzwonić do lekarza.

Suka zwykle sama rozrywa błony płodowe, przegryza pępowinę i energicznie wylizuje szczenię. Jeśli tego nie robi, zdejmij błony z pyszczka i nosa, oczyść nozdrza i rozcieraj szczenię ręcznikiem, aż zacznie oddychać i piszczeć. Nie potrząsaj szczenięciem i nie wyciągaj go na siłę.

Etap trzeci – wydalenie łożysk

Po każdym szczenięciu, zwykle w ciągu kilkunastu minut, wychodzi łożysko. Czasem dwa łożyska wychodzą razem lub dopiero z kolejnym szczenięciem. Licz łożyska – ich liczba powinna odpowiadać liczbie szczeniąt. Brak łożyska zgłoś weterynarzowi.

U psów etapy drugi i trzeci przeplatają się aż do ostatniego szczenięcia. Zielonkawo-ciemna wydzielina po urodzeniu szczenięcia jest normalna. Taka sama wydzielina przed pierwszym szczenięciem to już sygnał alarmowy.

Kiedy natychmiast dzwonić do weterynarza

Nie czekaj „jeszcze chwilę”, jeśli zauważysz którykolwiek z poniższych sygnałów. Czas w porodzie ma ogromne znaczenie, a cesarskie cięcie wykonane na czas często ratuje i sukę, i szczenięta.

• Silne parcie trwa około 20–30 minut, a szczenię się nie rodzi.
• Słabe, rzadkie skurcze utrzymują się 2 godziny lub dłużej bez urodzenia szczenięcia.
• Przerwa między szczeniętami przekracza około 2 godzin, a wiesz lub podejrzewasz, że w macicy są jeszcze płody.
• Szczenię utknęło w kanale rodnym i jest widoczne dłużej niż kilka–kilkanaście minut.
• Zielona lub czarna wydzielina pojawia się przed urodzeniem pierwszego szczenięcia.
• Obfite krwawienie z dróg rodnych lub wydzielina o nieprzyjemnym zapachu.
• Pierwszy etap przeciąga się do około doby, a parcie się nie zaczyna.
• Termin minął – ponad około 70 dni od krycia albo ponad dobę od spadku temperatury bez oznak porodu.
• Stan suki się pogarsza – jest bardzo osłabiona, apatyczna, ma blade dziąsła, silnie drży, zatacza się lub ma drgawki.
• Brakuje łożyska lub masz wątpliwość, czy urodziły się wszystkie szczenięta.

Dzwoniąc, podaj datę krycia, godzinę spadku temperatury, godziny urodzenia kolejnych szczeniąt i liczbę łożysk. Nigdy nie podawaj suce leków na wzmocnienie skurczów bez badania i decyzji lekarza – przy niedrożnym kanale rodnym mogą bardzo zaszkodzić.

Opieka nad suką w pierwszych dobach

Po porodzie suka potrzebuje odpoczynku, wody w zasięgu pyska i łatwo strawnej karmy. Zapotrzebowanie na energię rośnie wraz z laktacją, dlatego sposób żywienia warto ustalić z lekarzem jeszcze przed porodem.

Wiele hodowców umawia kontrolę weterynaryjną suki i szczeniąt w ciągu doby–dwóch po porodzie. Lekarz oceni, czy macica się obkurcza i czy nie pozostał w niej płód lub łożysko.

Codziennie sprawdzaj:

• temperaturę ciała – utrzymująca się gorączka wymaga wizyty u lekarza,
• wydzielinę z dróg rodnych – czerwonobrązowe odchody połogowe są normalne przez kilka tygodni i stopniowo się zmniejszają; ropna, cuchnąca lub obfita krwista wydzielina to powód do pilnej wizyty,
• gruczoły mlekowe – twarde, gorące, bolesne lub zaczerwienione mogą oznaczać zapalenie wymienia,
• zachowanie – niepokój, dyszenie, drżenie mięśni, sztywny chód lub drgawki mogą świadczyć o tężyczce poporodowej. Najczęściej pojawia się w pierwszych tygodniach laktacji i wymaga natychmiastowej pomocy weterynaryjnej.

Nie podawaj suplementów wapnia w ciąży ani po porodzie na własną rękę. O ich ewentualnym stosowaniu decyduje lekarz.

Opieka nad szczeniętami w pierwszych dobach

Najważniejsze jest, by każde szczenię jak najszybciej po urodzeniu zaczęło ssać. Siara zawiera przeciwciała, które noworodek przyswaja głównie w pierwszych godzinach życia.

• Ciepło przed jedzeniem – wychłodzone szczenię jest ospałe i źle trawi. Najpierw je ogrzej, dopiero potem przystaw do matki.
• Ważenie – waż szczenięta zaraz po urodzeniu, a potem codziennie o tej samej porze. Niewielki spadek wagi w pierwszej dobie się zdarza, ale później masa powinna systematycznie rosnąć. Szczenię, które nie przybiera lub traci na wadze, trzeba pokazać lekarzowi.
• Zachowanie – zdrowe noworodki śpią, ssą i cicho pomrukują. Ciągły pisk, osłabienie, brak odruchu ssania czy odstawanie od miotu to sygnały do pilnej konsultacji.
• Higiena – matka wylizuje szczenięta, pobudzając oddawanie moczu i kału. Jeśli tego nie robi, porozmawiaj z lekarzem.

Pamiętaj też o formalnościach. Zgłoszenie miotu do oddziału związku kynologicznego ma swoje terminy, określone w aktualnym regulaminie hodowlanym – sprawdź je wcześniej, by nie przegapić.

Najczęstsze pytania

Czy powinienem być przy porodzie przez cały czas?

Tak. Nie chodzi o ciągłą ingerencję, lecz o spokojną obecność, notatki i szybką reakcję.

Skąd mam wiedzieć, że poród się skończył?

Suka uspokaja się, karmi szczenięta i odpoczywa bez parcia. Pewność daje zgodność liczby szczeniąt z wynikiem RTG i liczby łożysk. W razie wątpliwości lekarz potwierdzi to badaniem.

W BreedManagerze zaplanujesz miot od początku: aplikacja przewidzi termin porodu na podstawie daty krycia, a po narodzinach zapiszesz w miocie wagi każdego szczenięcia i zobaczysz je na wykresie. W kartach zdrowia suki i szczeniąt dodasz wizyty i przypomnienia e-mail, a dokumenty, np. wynik RTG, trafią do teczki zwierzęcia. Dzięki temu w trudnej chwili wszystkie dane masz pod ręką – dla siebie i dla weterynarza.