Kotka w ciąży: dziewięć tygodni krok po kroku

Ciąża kotki trwa około dziewięciu tygodni. Przez pierwsze z nich niewiele widać, a ostatnie mijają zaskakująco szybko. Dobrze zaplanowane tygodnie to spokojniejszy poród, zdrowsza matka i lepszy start kociąt. Poniżej znajdziesz orientacyjny przebieg ciąży, zasady żywienia, badania warte rozważenia i sygnały, przy których trzeba od razu dzwonić do lekarza weterynarii.

Ile trwa ciąża u kotki

Ciąża u kotki trwa najczęściej około 63–67 dni, licząc od krycia. To jednak średnia. Poród kilka dni wcześniej lub później zwykle nie jest powodem do niepokoju. Kotka owuluje dopiero pod wpływem krycia, a kryć bywa kilka w ciągu paru dni. Dlatego zawsze zapisuj datę pierwszego i ostatniego krycia – od nich liczysz spodziewany termin.

Poród przed około 60. dniem albo brak oznak porodu po około 70. dniu to sytuacje, które warto pilnie skonsultować z weterynarzem.

Jak rozpoznać, że kotka jest w ciąży

W pierwszych tygodniach kotka zachowuje się zwykle tak jak wcześniej. Jedną ze wskazówek jest to, że nie wraca do rui w typowym dla siebie czasie. To jednak tylko sygnał, nie dowód – kotki bywają nieregularne, a po kryciu może dojść do ciąży urojonej.

Wiarygodne potwierdzenie daje dopiero lekarz weterynarii:

• USG – najczęściej wykonywane. Pęcherzyki ciążowe można zobaczyć mniej więcej od trzeciego tygodnia, a bicie serc płodów nieco później. USG pozwala też ocenić, czy płody rozwijają się prawidłowo.
• Badanie palpacyjne – doświadczony lekarz może wyczuć płody przez powłoki brzuszne mniej więcej między 3. a 4. tygodniem. Nie próbuj tego samodzielnie.
• RTG – przydatne pod koniec ciąży, gdy szkielety kociąt są już zmineralizowane. Pozwala policzyć kocięta i ocenić ich wielkość w stosunku do kanału rodnego.

Istnieją też testy hormonalne z krwi. O tym, która metoda i kiedy ma sens, zdecyduje weterynarz.

Przebieg ciąży tydzień po tygodniu

Poniższy opis jest orientacyjny. Każda kotka i każda ciąża mogą przebiegać trochę inaczej.

Tydzień 1–2

Dochodzi do zapłodnienia, a zarodki wędrują do macicy i zagnieżdżają się w jej ścianie. Zewnętrznie nie widać żadnych zmian. Kotka prowadzi normalne życie, na dotychczasowej karmie.

Tydzień 3

U wielu kotek sutki stają się bardziej różowe i lekko powiększone. Hodowcy nazywają to „różowieniem sutków” i często jest to pierwszy widoczny znak ciąży. Niektóre kotki mają przez kilka dni gorszy apetyt lub zdarza się im zwymiotować. Jeśli wymioty są częste albo kotka przestaje jeść, skontaktuj się z lekarzem. To dobry moment na pierwsze USG.

Tydzień 4

Płody szybko rosną. Weterynarz może je wyczuć w badaniu lub zobaczyć na USG z biciem serc. Brzuch zaczyna się delikatnie zaokrąglać, zwłaszcza przy większym miocie. Kotka stopniowo przybiera na wadze – u kotek przyrost jest zwykle równomierny przez całą ciążę.

Tydzień 5–6

Brzuch jest już wyraźnie widoczny, a apetyt rośnie. Kotka może być spokojniejsza i bardziej szukać kontaktu albo przeciwnie – częściej chować się w ulubionych miejscach. W tym okresie wiele osób przechodzi na karmę dla kociąt (o żywieniu niżej). Unikaj podnoszenia kotki za brzuch – podtrzymuj ją pod klatką piersiową i zadem.

Tydzień 7

Ruchy kociąt można czasem wyczuć lub zobaczyć, gdy kotka leży spokojnie. Szkielety płodów są już zmineralizowane, więc jeśli weterynarz zaleci RTG, zwykle wykonuje się je właśnie od tego momentu. Znajomość liczby kociąt bardzo pomaga w czasie porodu – wiesz, czy poród się zakończył.

Tydzień 8

Kotka zaczyna szukać miejsca na gniazdo: zagląda do szaf, kartonów, pod łóżka. To czas na przygotowanie kojca porodowego i oswojenie z nim kotki. Sutki mogą się powiększyć jeszcze bardziej, a u niektórych kotek pojawia się pierwsza siara. Ogranicz skoki z wysokości, jeśli kotka wyraźnie jest ociężała.

Tydzień 9 i termin porodu

Kotka jest ociężała, dużo śpi, często myje okolice krocza. Na kilka dni przed porodem bywa niespokojna i bardziej przywiązana do opiekuna albo odwrotnie – szuka odosobnienia. Miej pod ręką telefon do lecznicy całodobowej.

Żywienie kotki w ciąży

Ciężarna kotka potrzebuje więcej energii i białka, a pod koniec ciąży ma mniej miejsca w brzuchu. Kilka zasad sprawdza się u większości kotek:

• Dobrej jakości karma dla kociąt lub karma przeznaczona dla kotek ciężarnych i karmiących. Ma więcej energii i składników potrzebnych do rozwoju płodów i późniejszej laktacji. Zmieniaj karmę stopniowo, przez kilka dni.
• Częstsze, mniejsze posiłki w drugiej połowie ciąży. Wielu hodowców daje wtedy kotce stały dostęp do suchej karmy.
• Świeża woda zawsze dostępna, najlepiej w kilku miejscach.
• Żadnych suplementów na własną rękę. Szczególnie wapń podawany w ciąży bez wskazań może bardziej zaszkodzić niż pomóc. Jeśli kotka je pełnoporcjową karmę, dodatki zwykle nie są potrzebne – decyzję zostaw weterynarzowi.

Kotka powinna przybierać na wadze stopniowo. Ważenie raz w tygodniu i zapisywanie wyników pozwala szybko zauważyć, że coś jest nie tak. Nagły spadek masy ciała, utrata apetytu na dłużej niż dobę czy biegunka to powody do kontaktu z lekarzem.

Badania i opieka weterynaryjna

Najlepiej, by kotka była zbadana, zaszczepiona i odrobaczona jeszcze przed kryciem. W czasie ciąży wiele preparatów jest przeciwwskazanych, a szczepionki żywe zwykle się pomija. Każdy lek, środek przeciwpasożytniczy czy szczepienie w ciąży wymaga zgody weterynarza.

Typowy plan opieki może wyglądać tak:

1. Wizyta potwierdzająca ciążę, zwykle w okolicy 3.–4. tygodnia, najczęściej z USG.
2. Kontrola w drugiej połowie ciąży: ocena kondycji, wagi i ustalenie planu na poród.
3. Ewentualne RTG pod koniec ciąży, by policzyć kocięta.
4. Rozmowa o tym, co robić w razie problemów porodowych i gdzie jechać nocą.

Szczególną uwagę zwróć na kotki ras o skróconej czaszce, na przykład perskie i egzotyczne, a także na pierworódki i kotki starsze. U nich ryzyko trudnego porodu bywa większe, więc plan awaryjny warto omówić wcześniej. Pamiętaj też o zasadach swojej organizacji felinologicznej (FIFe, WCF i innych) dotyczących zgłaszania krycia i miotu – terminy i wymagane dokumenty różnią się między związkami i klubami.

Przygotowanie gniazda porodowego

Gniazdo przygotuj mniej więcej na dwa tygodnie przed terminem, aby kotka zdążyła je zaakceptować. Sprawdzi się kojec porodowy lub duży karton z wejściem na wysokości, która zatrzyma kocięta w środku, ale pozwoli matce swobodnie wejść.

• Ciche, ciepłe miejsce bez przeciągów, z dala od ruchliwych części domu i innych zwierząt.
• Łatwe do wymiany podkłady – chłonne maty, ręczniki, czyste prześcieradła.
• Kuweta, woda i karma w pobliżu, ale nie w samym gnieździe.
• Wyprawka porodowa: czyste ręczniki, jednorazowe rękawiczki, waga kuchenna z dokładnością do grama, notes lub telefon do zapisywania godzin narodzin i wag, transporter na wypadek wyjazdu do lecznicy.

Nie zmuszaj kotki do kojca – połóż tam jej ulubiony kocyk. Jeśli wybierze inne bezpieczne miejsce, czasem lepiej przenieść tam gniazdo.

Objawy zbliżającego się porodu

Na dzień–dwa przed porodem kotka często mniej je, jest niespokojna, przestawia posłanie, intensywnie myje krocze i głośniej się odzywa. Pomiar temperatury bywa u kotek mniej pomocny niż u suk – spadek temperatury przed porodem nie zawsze jest wyraźny.

W pierwszej fazie porodu pojawiają się skurcze, które nie są jeszcze widoczne jako parcie. Ta faza może trwać wiele godzin. Potem zaczyna się parcie i rodzą się kolejne kocięta, zwykle w odstępach od kilkunastu minut do mniej więcej godziny. U kotek zdarza się też przerwa w porodzie: matka odpoczywa i karmi urodzone kocięta, a kolejne rodzą się po kilku godzinach. Taką przerwę zawsze oceniaj razem z weterynarzem, a nie na własną rękę.

Kiedy pilnie dzwonić do weterynarza

Lepiej zadzwonić niepotrzebnie niż za późno. Kontakt z lekarzem jest konieczny, gdy:

• kotka mocno prze przez około 20–30 minut, a kocię się nie rodzi,
• kocię jest widoczne w kanale rodnym i nie wychodzi mimo parcia,
• między kociętami mijają więcej niż 1–2 godziny przy silnym parciu albo kotka jest wyczerpana,
• pojawia się obfite, jasnoczerwone krwawienie lub wydzielina o nieprzyjemnym zapachu,
• kotka jest apatyczna, ma gorączkę, wymiotuje lub drży,
• termin minął o kilka dni, a nie ma oznak porodu,
• wiesz z RTG, że w macicy zostały jeszcze kocięta, a poród ustał.

Po porodzie obserwuj matkę przez kolejne tygodnie. Niepokój, sztywny chód, drżenie mięśni czy drgawki w okresie karmienia mogą oznaczać tężyczkę poporodową, która wymaga natychmiastowej pomocy. Pilnego badania wymagają też gorączka, zaczerwienione i bolesne gruczoły mlekowe oraz brak zainteresowania kociętami.

Najczęstsze pytania

Czy kotka w ciąży może wychodzić na zewnątrz?

Kotki hodowlane zwykle przebywają w domu lub w zabezpieczonym wybiegu. W ciąży szczególnie ważne jest ograniczenie kontaktu z obcymi kotami i ryzyka urazów oraz infekcji.

Jak sprawdzić, czy urodziły się wszystkie kocięta?

Najpewniej pomaga wcześniejsze RTG z liczbą kociąt. Policz też łożyska – każde kocię ma swoje. Jeśli masz wątpliwości, weterynarz może wykonać badanie po porodzie.

W BreedManagerze zapiszesz daty kryć w kalendarzu kotki, a aplikacja wyliczy przewidywany termin porodu. Wyniki USG i inne badania dodasz do karty zdrowia z przypomnieniami e-mail, a po porodzie założysz miot i będziesz ważyć kocięta z wykresem wag. Wszystkie dokumenty kotki trzymasz w jednej teczce – pod ręką dla siebie i dla weterynarza.